اگر تا حالا با برنامهنویسها حرف زده باشی، احتمالاً اسم API را شنیدهای.
API در سادهترین تعریف، یک «پنجرهی ارتباطی» بین نرمافزار تو و یک
سرویس دیگر است.
بهجای اینکه خودت مدل زبانی بسازی، درخواستت را به سرویس آماده میفرستی و پاسخ را میگیری. بسیاری از شرکتها و پروژهها سهمیهی رایگان محدودی برای این کار ارائه میدهند. این مقاله توضیح میدهد API رایگان چیست، چه کسانی به آن نیاز دارند، کدام سرویسها الان گزینهاند و چه محدودیتهایی دارند.
API را با یک مثال ساده بفهمیم
فرض کن میخواهی در وبلاگت یک دکمه بگذاری که خلاصهی هر مقاله را با هوش مصنوعی بسازد. تو به یک مدل زبانی نیاز داری، اما آن را روی سرور خودت اجرا نمیکنی. کاری که انجام میدهی:
۱. یک کلید API از سرویس دریافت میکنی.
۲. متن مقاله را با همان کلید به آدرس سرویس میفرستی.
۳. پاسخ خلاصه را دریافت و در صفحه نمایش میدهی.
به همین سادگی، اما این کلید مثل رمز عبور است و باید محافظت شود.
چرا API رایگان مهم است؟
- آزمایش ایدهها: قبل از خرید اشتراک، میتوانی ببینی یک ابزار واقعاً به کارت میآید یا نه.
- یادگیری: دانشجویان و تازهکارها میتوانند برنامهی کوچک بسازند.
- پروژههای شخصی: ابزارهای ساده مثل خلاصهساز، مترجم یا دستیار یادداشت.
- مقایسهی مدلها: با یک کلید، میتوانی چند مدل مختلف را روی یک سؤال امتحان کنی.
سرویسهای رایج با سهمیهی رایگان
بر اساس منابع منتشرشده تا اواخر اکتبر ۲۰۲۶، این سرویسها گزینههای شناختهشدهاند. اعداد زیر ممکن است تغییر کنند:
| سرویس | نقطهی قوت | محدودیت تقریبی رایگان | نیاز به کارت اعتباری |
|---|---|---|---|
| Google Gemini API | مدلهای قوی و زمینهی طولانی | وابسته به مدل و پروژه؛ در صفحهی AI Studio قابل مشاهده است | معمولاً نه، مگر برای سطوح بالاتر |
| Groq | سرعت بسیار بالا | حدود ۳۰ درخواست در دقیقه و ۱۰۰۰ درخواست در روز برای بعضی مدلها | نه |
| OpenRouter | یک کلید برای چند مدل | مدلهای با پسوند :free؛ حدود ۲۰ درخواست در دقیقه و ۵۰ در روز، و با خرید ۱۰ اعتبار تا ۱۰۰۰ در روز |
نه |
| Mistral | مدلهای اروپایی | سهمیهی محدود رایگان | نه |
نکتهی مهم: منابع مختلف عددهای متفاوتی گزارش میدهند، چون سهمیهها بهمرور تغییر میکنند و بعضی هم به تنظیمات پروژهی تو بستگی دارند. عدد دقیق را همیشه از صفحهی رسمی همان سرویس بگیر.
محدودیتهایی که باید بدانی
- سقف درخواست: هر سرویس تعداد درخواست در دقیقه و در روز را محدود میکند. بعد از رسیدن به سقف، خطای ۴۲۹ (Too Many Requests) میگیری.
- سقف توکن: علاوه بر تعداد درخواست، مقدار متن ورودی و خروجی هم محدود است. یک متن بلند ممکن است سهمیه را زودتر تمام کند.
- حریم داده: در بعضی سرویسهای رایگان، دادههای ارسالی ممکن است برای بهبود مدل استفاده شوند. پیش از ارسال متن حساس، سیاست داده را بخوان.
- تغییر مدلها: مدلهای رایگان ممکن است جایگزین، منسوخ یا محدود شوند. کدت را طوری بنویس که نام مدل از فایل تنظیمات خوانده شود.
- ثبات: سرویسهای رایگان گاهی کند یا ناپایدارند و برای کاربری حساس مناسب نیستند.
کلید API را امن نگه دار
این بخش مهمترین توصیهی این مقاله است:
- کلید را هرگز در کد عمومی یا گیتهاب قرار نده. بعضی رباتها کلیدهای لو رفته را پیدا و سوءاستفاده میکنند.
- از متغیر محیطی یا فایل
.envاستفاده کن و فایل را از کنترل نسخه خارج کن. - اگر کلید لو رفت، فوراً آن را باطل و کلید جدید بساز.
- در مرورگر کلید را قرار نده. اگر کاربردی وبمحور داری، درخواست را از سرور خودت یا یک تابع واسط بفرست.
- برای هر پروژه کلید جدا بساز، تا در صورت مشکل، بقیهی پروژهها آسیب نبینند.
نمونهی سادهی درخواست
یک نمونهی کوتاه با ساختار سازگار با OpenAI که بسیاری از سرویسها پشتیبانی میکنند:
import os
from openai import OpenAI
client = OpenAI(
api_key=os.environ["API_KEY"],
base_url="https://api.groq.com/openai/v1", # آدرس سرویس را از مستندات رسمی بگیر
)
response = client.chat.completions.create(
model="نام-مدل-از-مستندات",
messages=[{"role": "user", "content": "یک جمله دربارهی API بنویس."}],
)
print(response.choices[0].message.content)
توجه: نام مدل و آدرس پایه را حتماً از مستندات همان سرویس بگیر. مدلها تغییر میکنند و مثال بالا فقط نشاندهندهی ساختار است.
چطور بفهمیم کدام سرویس مناسب ماست؟
- اگر سرعت مهم است: Groq را امتحان کن.
- اگر میخواهی با یک کلید چند مدل را ببینی: OpenRouter مناسب است.
- اگر متن طولانی داری و دادهات حساس نیست: Gemini گزینهی خوبی است.
- اگر فقط میخواهی یاد بگیری: با یک سرویس شروع کن و بعد مقایسه کن.
اشتباهات رایج
- فرض کردن رایگان بودن نامحدود: سهمیه همیشه وجود دارد؛ آن را در کد مدیریت کن.
- نادیده گرفتن خطای سهمیه: کد باید با تأخیر دوباره تلاش کند و خطا را به کاربر نشان دهد.
- ارسال دادهی شخصی: اطلاعات مشتری یا رمز را هرگز به هیچ API بدون بررسی نفرست.
- استفاده از یک مدل بدون بررسی کیفیت: قبل از وابستگی، چند نمونه تست کن.
- نبود مدیریت کلید: کلید در فایل عمومی یا کد وب، بزرگترین ریسک است.
جمعبندی
API رایگان دری است برای آزمایش هوش مصنوعی در پروژههای واقعی، بدون اینکه از همان ابتدا هزینه کنی. کلید امن، سهمیهی شناختهشده، سیاست دادهی خواندهشده و کدی که با خطا کنار بیاید، چهار اصل پایه است. قدم بعدی تو: یک سرویس را انتخاب کن، یک کلید بساز و اولین درخواستت را با یک متن کوتاه بفرست.

ورود کاربران
خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید